974 ه . ق ) به تحريك الامه سلطان به غرب ايران و تصرف تبريز باعث شد شاه‌طهماسب دست از پيشروى به‌سوى شرق برداشته و روانه غرب شود . « 1 » حمله عثمانىها به قلمرو شاه‌طهماسب بحران سختى را در سلطنت وى پديد آورد . زيرا از يك طرف هنوز شاه‌طهماسب درگير نبردهاى ميان امرا بود و از سويى در شرق ازبكان از غيبت او سود مىجستند . « 2 » اگر سرماى سخت منطقه ، عثمانىها را به عقب‌نشينى به بغداد مجبور نمىساخت بىدرنگ عثمانىها صدمات جبران‌ناپذيرى را بر شاه‌طهماسب وارد مىساختند ، چون سرداران او با هم اختلاف زيادى داشتند و بسيارى حتى به سپاه عثمانى پيوستند . « 3 » در بهار سال بعد سلطان عثمانى حمله تازه‌اى را به ايران آغاز كرد اما شاه‌طهماسب با زيركى از رويارويى مستقيم سرباز زد و به جاى آن ، همه تلاش خود را متوجه حمله به عقبه سپاه عثمانى كرد . عثمانىها كه از مشكلات لجستيكى و بدى آب‌وهوا رنج مىبرند عقب‌نشينى كردند و در واقع شاه‌طهماسب پيروز ميدان بود زيرا سلطان عثمانى نتوانست مشكل خطر ايرانىها را كه در شرق امپراتورى او بودند از بين ببرد . ايرانىها در پانزده سال بعد در مرزهاى عثمانى ، بدون اين كه با آنها درگير شوند استحكامات متعددى بوجود آوردند . « 4 » مشكل ديگر شاه‌طهماسب حمله خودسرانه و شورش‌گونه برادرش سام ميرزا به تحريك عده‌اى به قندهار بود . « 5 » ازبكان بار ديگر از نبود شاه‌طهماسب و درگيرى او در حمله عثمانىها به طور كافى سود جستند و براى پنجمين بار در 941 ه . ق به خراسان حمله كردند . اين

--> ( 1 ) - حسن بيگ رملو : پيشين / 324 - 326 ( 2 ) - تاريخ ايران دوره صفويان / 55 ( 3 ) - قاضى احمد غفارى قزوينى : تاريخ جهان‌آرا / 288 ؛ قاضى احمد قمى : پيشين 1 / 234 - 242 ؛ حسن بيگ روملو : احسن التواريخ / 325 - 327 ( 4 ) - تاريخ ايران دوره صفويان / 59 ( 5 ) همان / 55 ؛ قاضى احمد قمى : پيشين / 242